مفهوم «من» در عصر دیجیتال

وقتی هویت در میان صفحه‌ها و پست‌ها گم می‌شود

در دنیای امروز، «من» دیگر فقط چیزی نیست که در درون خود احساس می‌کنیم. ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که بخش بزرگی از «منِ» در فضای دیجیتال شکل می‌گیردی؛ در پست‌ها، عکس‌ها، پیام‌ها، و حتی در سکوت‌هایی که آنلاین نمی‌شویم.

«من» قدیمی و «من» دیجیتال

در گذشته، هویت بیشتر از طریق خانواده، دوستان، تحصیلات یا محیط زندگی شکل می‌گرفت. «من» یعنی کسی که در واقعیت حضور داشت، در جمع حرف می‌زد و رابطه‌ها را چهره به چهره می‌ساخت. اما در عصر دیجیتال، هر کسی چندین «من» دارد:

منِ واقعی که در درون احساس می‌کند.

منِ مجازی که در شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود.

منِ ایده‌آل که دوست داریم بقیه ببینند.

گاهی این سه «من» آن‌قدر از هم دور می‌شوند که خود فرد نمی‌داند واقعاً کدام یکی‌اش است.

شبکه‌های اجتماعی و بازتاب هویت

ما در شبکه‌های اجتماعی نه فقط ارتباط برقرار می‌کنیم، بلکه خودمان را بازسازی می‌کنیم. انتخاب عکس، نوع نوشته‌ها، لحن پیام‌ها بازتابی از تصویری است که می‌خواهیم از خودمان بسازیم.

در این فضا، «من» دیگر چیزی ثابت نیست، بلکه مدام در حال تغییر است؛ با هر لایک، هر دنبال کننده(فالوئر) جدید، و هر  نظر (کامنتی) که می‌گیریم.

به همین دلیل، بسیاری از مردم  به‌ویژه نسل جوان‌تر  میان آنچه واقعاً هستند و آنچه نشان می‌دهند، شکاف عمیقی احساس می‌کنند. آن‌ها گاهی برای تأیید شدن در دنیای آنلاین، از خودشان فاصله می‌گیرند.

«من» در عصر توجه

ما در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که توجه، ارزشمندترین سرمایه است. هر کس می‌خواهد دیده شود؛ هر کس می‌خواهد «من»‌اش به رسمیت شناخته شود.

اما برای دیده شدن، باید چیزی متمایز بود، جذاب‌تر، متفاوت‌تر. همین میل به دیده شدن، گاهی باعث می‌شود افراد بیش از حد از خودشان تصویر بسازند تا با معیارهای فضای دیجیتال هماهنگ شوند  حتی اگر این تصویر واقعی نباشد.

فرسودگی هویت

زیاده‌روی در ساختن «من دیجیتال» می‌تواند به فرسودگی منجر شود. وقتی تمام انرژی صرف نمایش دادن خود می‌شود، کم‌کم ارتباط با خود درونی از بین می‌رود. احساس تهی بودن، اضطراب، و حتی افسردگی نتیجه همین فاصله است. در واقع، انسان امروز گاهی در میان هزاران عکس و پست از خودش، «خودِ واقعی» را گم می‌کند.

بازگشت به خود

اما راه بازگشت هنوز هست. می‌شود یاد گرفت که «من» واقعی را از میان تصویرهای دیجیتال بازشناخت.

می‌شود گاهی سکوت کرد، کمتر پست گذاشت، بیشتر در لحظه بود.

می‌شود به جای لایک گرفتن، گفتگو کرد؛ به جای رقابت برای دیده شدن، ارتباط واقعی ساخت.

جمع‌بندی

«من» در عصر دیجیتال موجودی سیال، چندچهره و گاه گمشده است. فضای آنلاین به ما قدرت بیان داده، اما هم‌زمان مرز میان واقعیت و نمایش را محو کرده است.

شاید مهم‌ترین چالش انسان معاصر همین باشد: اینکه دوباره یاد بگیریم بدون نیاز به دیده شدن، بودن را تجربه کنیم.

نویسنده مقاله : فرزام رضایتی آجی بیشه